Tuesday, 13 February 2018

Ra'iisul wasaare



Ra'iisul Wasaare (Af-Ingiriis: Prime Minister; Af-Carabiرئيس الوزراء) waa madaxa xukuumadeed ee wadan, dowlad ama dal. Sida caadiga ah, ra'iisul wasaaruhu waxa uu madax u yahay wasiirada oo dhan. Waxaa mararka qaar lagu magacaaba waasiirka kowaad ee dowlad leedahay. Si kastaba ha ahaatee, ra'iisul wasaaruhu waxaa inta ugu badan soo magacaaba Madaxweynaha ama Boqorkawadankaasi. Sidoo kale wadamo badan oo caalamka ah "ra'iisul wasaaraha" waxaa si toos ah u doorta shacabka iyo bulshada wadankaasi.

Saturday, 10 February 2018

dowlad


Dowlad
Dowlad (Af-Ingiriis: state, government; Af-Carabiدولة) waa koox dad ah oo isu tagay  hal meel ama hal gobol juquraafi ahaan hal meel wada dagan ama wada wadaaga oo wada hoostaga hal xukun oo ka jira goobtaas ay kunoolyihiin oo leh kala sarayn iyo maamul sidaas ayay dawlad ku yihiin dawladu waxa ay samaysaa dhaqdhaqaaq, siyaasad, dhaqale, iyo mid ijtimaaci ah taas oo loola jeedo hagaajinta horumarinta mujtamaca goobtaas wada dagan caalamkuna waxa uu u qaybsamaan koox dawlada ah oo meel wada dagan. in kasta oo ay kala duwanyihiin afkaartooda iyo nidaamada ka jiraa.

Thursday, 8 February 2018

مفهوم النظام السياسي

النظام السياسي هو عبارة عن مجموعة من الممارسات والسلوكيات والتي تلعب دورا هاما في تنظيم عمل المؤسسات والقوي ي المجتمع الواحد بشكل قانوي 
ان يعرف بانه عبارة عن لوائح قانونية وقواعد تعمل دولة ما علي تطبيقها علي الشعب الدي تحكمه , سعيا لتحقيق الرفاعية 
والامان للدولة داخليا وخارجيا .
وظائف النطام السياسي 
يلعب دورا هاما في رسم ابعاد المجتمع من حيث الاهداف والمساعي التي تحقق الرفاهية والامن لافراد المجتمع والدولة كاملة 
يضمن العدل والمساواة بين الافراد المجتمع الواحد 

الدستور 
يعرف الدستور بانه "الوثيقة التي تبين شكل الحكومة ونطام الحكم في الدول
وبالتالي فهو الوثيقة الرسمية للقانون الاساسي للدولة والمحددة لشكلها 
وجود ركيزتين لاطلاق صفة الدستوري علي نطام سياسي وماهي
وجود قواعد عليا تخضع لها الهيئة الحامة وتحترمها
توزيع السلطة بين هيئات مختلفة يحد سلطانها 
           تنفيدية - تشريعية - قضائية 
يصف الدستور الي 
الدستور المكتوب او المدن ----وهو حال غالبية الدول 
   الدستور المكتوب او المدن 
السلطات الثلاث 
توجد كل دولة ديمقراطية ام غير ديمقارطية 
ماهي السلطة التشريعية 
يقوم بوظيفة التشريع في الحكومات الديمقراطية --- البرلمان 
تختلف تركيبة البرلمان من دولة لاخري 
قد يكون من مجلس او مجلسين في الولايات المتحدة الامريكية علي سبيل المثال يوجد مجلس النواب والشيوخ 
اهم الوظائف البرلمان هي 
سن التشريعات , وتعديل القوانين , والغاء القوانين 
حق المصادقة علي المعاهدات الدولية 
حق المصادقة علي قرارات الحب والسلم 
الموافقة علي الميزانية العامة للدولة وتحديد النفقات العامة وتحديد النطم الضريبية 
مراقبة اداء المسؤولين في الحكومة ------- الاشراف علي عمل السلطة التنفيدية 
وله الحق في مساءلتهم واستجوابهم والتحقيق معهم عندما يقتضي الامر والدي قد يصل طرح الثقة في الوزارة 
السلطة التشريعية قد تقوم ببعض المهام الاخري مثل 
تمثيل المصالح والتعبير عن الاراء 
المساهمة في صنع وتشكيل السياسة 
الرقابة المالية 
ماهي السلطة التنفيدية ؟
تختص بتطبيق وتنفيد القوانين الصادرة عن السلطة التشريعية 
تتميز السلطة التنفيدية بثلاث خصائص رئيسية هي 
الدور الفاعل في صنع القرارات المتعلقة بالسياسة العامة 
اهم وظائف السلطة التنفيدية هي 
التوصية والاقتراح بالقوانين للسلطة التشريعية 
تقديم الميزانية 
ادارة تنفيد القوانين 
تمثيل الدولة في المجال الخارجي 

ماهي السلطة القضائية 
اهم وطائف السلطة القضائية 
تفسير القانون وتطبيقه والتاكد من دستورية القوانين والقرارات  
الفصل في المنازعات التي تحدث بين افراد المجتمع 
حماية حريات الافراد 
تسجيل الاحزاب والجمعيات والمنطمات 
        


اعداد : خالد عبد الحكيم احمد 

Friday, 2 February 2018

micnaha -laga-wado -erayada siyaasadda

micnaha -laga -wado-erayada -siyaasada ?

warbaahinta &qaamusyada siyaasadeed waxan ka maqalnaa eraya caadi nala noqdey lkn laga yaabo inan fahansaneyn ama badankena aan garaneynin macnaha dhabta ah loola jeedo.
halkaan waxan kuugu soo gudbinaya micnaha erayada siyasadeed .

Ideology= الايديلوجية = AYDALOOJIYAD ?
in badan ayan maqalnay habel ,dowlad habel ama  koox habel waxey ku dagalameysaa aydaloojiyad adag waa kalmad  ka imaaday asal luqadi gariiga kana kooban firkrad+cilmi  waxa lagu tilmami kara dad haysto fikrad mideysan hal qaabna nolosha u arko wax kastana  u huraayo inay xaqiijiyaan ujeedkooda .

Dictator= الدكتاتورية=  kaligi talis ?
dictaatoriyad ama kaligi talis waa nooc ka mid ah xukunada aan xuduudka an laheyn taaso dalka dadka & masiirka shacaba ku jiro gacanta hal nin ama hal xisbi siyaasaded kalmadaas waxey ka imaaday jumlad laatini ah DICTATUS=QASBID =UMEERIN =SI XOOG AH , kaligi taliska waxey ka dhigan tahay inu shacabku ku qasbayo una merinayo waxa uu asiga rabo .

SECULAR = العلمانية= CILMAANIYAD ?
cilmaaniyada macnaheedu dhabta ah waa kala saarida siyasadda & diinta in raga diinta ay soo dhaafin meelaha cibaadda ayna soo fara gashin xukunka dowladda dabaqeysa &nidamka cilmaniga raga siyaasad ayagana ay soo dhafin dowlada ama ay soo fara gashin diinta .

Federation = الفيدارالية = federaal ?
nidaamka fedraaliga waa qeybinta awoodaha xukunka in gobalada dalkaasi ku jiro xukunkas fedraaliga uu leeyahay gobal kasto xukunkisa hoose & awoode kala duwan qawaanin u gaar ah lkn hoos imaanaya dowlad dhexe , nidaamkas inta badan wax lagu dabaqa wadamadda ay ku nool yihiin dad kala duwan asal ama luqad ama wadamada aadka  u dhulka weyn sida ruushka & marekanka inkasto ay jiran dowladda aan saas aheyn lknsa dabaqo xukunkaas .

Garabka fog =xisbiga midigta fog axsaabta bidixda maxa laga wada ?
garabka midigta  ee mayalka adag 
marka koowad wax yar taarihda dib u fiirino si aan u ogaano meesha uu ka imaday asalka magac bidix & midig ee loo adeegsado axsaabta siyasada 1789 faransiiska waxa ka socday wax loo yaqaano kacdooni faransiiska (الثورة الفرنسية)  waxana jiray loolan ka socday gudaha jimciyadda ama wax lagu tilmami karo (البرلمان ) barlaman,  waxana dhici jiray doodo aad u kulul  xubnaha taageersan boqorka &in xaalka sidisa ahado waxey fadhisan jireen midigta boqorka kuwa mucaradka ee rabo in isbadal & xuriyad dhacdana dhinaca bidix hadaba axsabat midigta fog waa axsabata ku adag dhaqanka & qawaninta dalka waxeyna caan ku yihiin naceybka dadka soo galootiga ah wxana lagu tilamam axsabta midigta fog cunsuriyin naceyb dadka kale ,waxana kaso horjedo axsabta bidixda oo ku baqaya xuriyad & sinaan , cadalad 

Capitalism =الراسمالية = Rasimaaliyad ? 
ra,samaliyadu waa nidaam dhaqaleed waana kan manta calamka hogaminaya sida dowladaha ra,samaliga marekanka &yurub waa nidaam hadafkisu yahay in uu qofku hantin karo wax u gaar ah sida shirkdaha , warshadaha dakadaha & ilo dhaqalo kala duwan wuxu kaso horjeeda hanti wadaga mamnucaya in uu qofku hantiyo ilahaas dhaqaale oo kala duwan .

socialism= الاشتراكية = hanti wadaag 
nidaamka hanti wadaaga waa nidaam dhaqale  shuuci ah kana soo horjeedo ra,samaliga, sida magacisa ka muuqato waa wadagida hantida dalka hanti wadaga wuxu dhigaya in dowlada kaliye ay milkin karto halbowlayasha dhaqalaha warshadaha , shrikadaha waa weyn , beeraha il kasto dhaqale kaso galo in dowlada kaliged milkin karto ka dibna si wadajir ah loogu qeybiya shacabka nidaamkan hanti wadaga laga soo bilaaba 1969 ilaa 1991 xiligi siyada barre ayu ka jiray dalka somaliya
waa nidaam hanti wadaag shuuci ah .

MARTIAL LAW = قانون الاحكام العرفية =marshal- laaw
xukun curfi ah ,xukun milatari waxa laga yaaba inaad maqashay wadan habel waxa ka dhacay afganbi ka dibna ciidanku wuxu kuso rogay marshal-laaw , nidaam dagdag taaso ka dhigan in laalo dhaman qawaaninti dalka uu lahay horey waana xukun naxari daren marshal lawga waan xukun milatari .

DEMOCRACY =الديموقراطية = dimuquradiyad 
waa nidaam ka mid ah nidaam xukunyada caalamka kalmada democracy waxey asal ahan ka imaday labo kalmadood luqada gariiga demo +kratos ama demo =shacab & kratos =xukunka shacabka in shacbka uu leeyahay xukunka nidaamka dimuquradiga wuxu ku dhisan yahay sadex tiir oo kala ah xukunka shacbka sinaan & xuriyadd حكم الشعب , المساوة , حرية 

Fascism = الفاشية =faashi 
magacaas markad maqsho waxa maskaxdad kuso dhacaya faashiyinti taliyaniga sida muuse leeni franko spein , xukuka fashiga waa nidam cunsiri naxaris daren taaso ka dhigan in koox yar gacnta ku dhigto masiirka malayin diyaarna u ah inay daadiyan dhiiga  malayin qof ayago ku xaqiijinayo ahdaaftoda cunsuriga ah sido kale xisbigi naasiga ee jarmalka wxa lagu tiriya inu yahay xisbi faashi ah aabaha faashinta waa muuse leeyni , kalmada faashi waxey ka imaday  fascio oo ah qabsiimo


Thursday, 1 February 2018

sidee loo dumiyaa xadaradaha bulshooyinka ?

المهدي المنجرة : إذا أردت هدم حضارة أمة "اهدم الأسرة" و "اهدم التعليم" و"اهدم القدوات و المرجعيات" 
يعد الدكتور و المفكر المغربي الراحل المهدي المنجرة ، من أبرز الأكاديميين المغاربة، فهو أستاذ جامعي مخضرم، و عالم مستقبليات، وباحث ذو تأثير عالمي في مجالات شتى، مثل الدراسات المستقبلية و حوار الحضارات و التواصل و العلاقات الدولية.
من أقوال المفكر و الدكتور المهدي المنجرة التي بقيت عالقة في أذهان الكثيرين قوله :
“عندما أراد الصينيون القدامى أن يعيشوا في أمان، بنوا سور الصين العظيم واعتقدوا بأنه لا يوجد من يستطيع تسلقه لشدة علوه، ولكن ! … خلال المائة سنة الأولى بعد بناء السور تعرضت الصين للغزو ثلاث مرات !
وفي كل مرة لم تكن جحافل العدو البرية في حاجة إلى اختراق السور أو تسلقه ..! بل كانوا في كل مرة يدفعون للحارس الرشوة ثم يدخلون عبر الباب. لقد انشغل الصينيون ببناء السور ونسوا بناء الحارس .. !
فبناء الإنسان .. يأتي قبل بناء كل شيء ، وهذا ما يحتاجه طلابنا اليوم .. يقول أحد المستشرقين:
إذا أردت أن تهدم حضارة أمة فهناك وسائل ث3لاث هي:
1/اهدم الأسرة
2/اهدم التعليم.
3/ إسقاط القدوات والمرجعيات.
لكي تهدم الأسرة : عليك بتغييب دور (الأم) اجعلها تخجل من وصفها ب”ربة بيت”.
ولكي تهدم التعليم: عليك ب(المعلم) لا تجعل له أهمية في المجتمع وقلل من مكانته حتى يحتقره طلابه.
ولكي تسقط القدوات : عليك ب (العلماء) اطعن فيهم ، شكك فيهم، قلل من شأنهم، حتى لا يسمع لهم ولا يقتدي بهم أحد.
فإذا اختفت (الأم الواعية) واختفى (المعلم المخلص) وسقطت (القدوة والمرجعية) فمن يربي النشء على القيم؟؟؟
 

caalim u dhashay dalka marooco oo sharxaya hahabka loo maro duminta xadaradaha bulshooyinka .
dr . mahdi Elmandjira , oo ahaa qoraa & caalim u dhashay dalka marooco oo ka faalodo arimaha bulshada aya qoray maqaal uu kaga hadlayo hababka loo maro duminta xadaradaha bulshooyinka .
qoraagu wuxu yiri : si aad dumiso il-baxnimada bulsho dhisan uma baahna inaad u adeegsato hunka nuklayerka iyo gantalada ridada- dheer '.kaliye waxey u baahanthy inaad dumiso qoyska , tayada waxbarshda & inaad yasto dadka tusalaha ah ee bulshadasi ku daysto qoraaga oo sii sharxaya waddooyinka loo maro hababkan ayaa yri sidan : 
  1. ) si aad dumiso reerka meesha ka saar kaalinta hooyadu ku leedahay barbaarinta ubadka , si taas loo gaaro bulshada usheeg in hooyadu u baahanthy inay shaqeyso si ay ugu faanto in ay guriga joogto una dayacdo barbarinta ubadkeeda ayna gurigaas ugasoo baxaan caruur aan tarbiyeysneyn .
  2. ) si aad dumiso waxbarshada , hoos u dhig tayadeeda aqoonta , ardaydana u fududeey qishka imtixanada . hoos u dhig qiimaha macalinka , si ay ardaydu u yasto fariintu uu macalinku xambaarsanyahay una lumo cilmigu ayna bulshadas ugusoo baxdo arday qish kuso baastay oo muhiimaaddoodu tahay inay qaatan shahaado bilaa cilmi ah . 
  3. ) si aad meesha uga saarto dadka ay bulshadasi ku tiirsantahay , wax ka -sheeg oo bahdil ku samee culimada &mufakirinta , si aan hadalkooda loo dhageysan looguna dayan  , ayna halkaas ugasoo baxdo bulsho marti ka ah diintooda oo aan rabigooda ku xirneyn .