Thursday, 5 April 2018

kala saaridda Awoodaha xukunka


kala saaridda Awoodaha xukunka
dal waliba caalamka ka tirsan wuxu leeyahay nidaam uu ku meel mariyo howlaha horyala, nidamkas oo xadeenay shaqada dowlada
Noocyada awoodaha xukunka
1: awooda sharci dajinta
2: Awooda fulinta
3: Awooda garsoorka
Sadexdaas awoodood aya dowlad walibo caalamaka ah manta ku shaqeysa ama ay ku hirgelisa shaqada hortaala .
Awoodahas dhamantoda waxey kala madax banan yihiin awood walibana sharci u gaar ah ayey leedahay oo mid kale kaga duwan tahay
Mana ku xadgudbi karto awooda kale , mida walibana shaqa gaar ah ayey leedaha.

 Waa maxay Awooda Sharcidajinta
Sharcidajin (AF-carabi: سلطة تشريعية    , legislalatur
Waa hay,ad ka tirsan nidaamka xukun ee dal uu ku dhisan yahay waana meesha xeerarka lagu dajiyo , waxaa lagu garta hay,adahan sharcidejinta magacya badan oo ay ka mid yihiin  barlamaan , kongarees , goalah shacabka ama golaha wadaniga .
Waxa ay ka dhigan tahay hay,adda sharcidejinta dowlaha leh nidaam barlamani waa awoodda rasmiga ah ee ugu sareyso awoodaha kale jiro  waxey codka kalsonida siisa awooda fulunta marki laso magacabo  waxeyna codka kalsoonida u diida ama ay kala labata marki loo arko in wax ay qaban wey  ansixasa dhaman golaha fulinta , dalalka aan la dooran madaxd  ay shacabak uu suurta gelin inay  madxweyno doortan waxa doorta awooda sharci dejinta .
Hay,adda sharci dejinta waxa ay ka kooban tahay xubno laga soo doortay dhanka shacabka kana madax banan awooda fulinta.
WAA MAXAY AWOOda fulinta
(Af –carabi سلطة تنفيدية  Executive waa awood jirta iyadana una muhiimsan howlaa dowlad  horyaala waa qeyb ka mid ah dowladda ee ka masuulka ah siyaasadda si ku dhisan habka barlamanka u dhajiyey
Waxeyna ku dhisan tahay qaabab kala duwan (raiisul wasaare , hogaamiye ama madxweyne jumhuuriyad )
Golaha fulinta waa awooda uu leeyahay wadan walba waxa ay goluhu qabtaan adeegyada ay u baahan yhiin bulshadooda.
Waa maxay awooda garsooka
Garsoorka waa hay,adda muhiim ah oo ka tirsan hay,adihi aan soo shegay dhaman , waxeyna qeyb liaax ka qadata inta ugu muhiimsan.
Garsoor waa gacmaha iyo dhidibadda cadaaladda ama dowladnimadaa hadaanu garsoor jirin cadaalad ma jirto .
Garsoorku wuxu ka maax banan yahay laamaha dowladda ee sharci dejinta &fulinta marka ay gudanayan xilkooda
Garsoorka waxa u ah marjac maxkamad dastuuri oo ilaalisa nidamka meesha ka jira , manta dalkena maxakamad dasturi ah malaha waana waxa keenay inay is dhax galan awoodaha jira mid walibana ay shaqdeeda u madxbananta Hadaba waxa lama huran ah in shaqoyinka awoodahas ay kala leeyhin laka saaro uu dalku yeesho awood waliba shaqdeeda si loo wada shaqeyo
Waxa diyaariyey
Khalid c/xakim ahmed



              

No comments:

Post a Comment